Thời điểm giao mùa với sự thay đổi thất thường của nhiệt độ, độ ẩm và thời tiết là điều kiện thuận lợi để các tác nhân gây bệnh đường hô hấp phát triển và lây lan trong cộng đồng. Đây cũng là giai đoạn số ca mắc các bệnh viêm đường hô hấp cấp có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh lý nền. Trước tình hình đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC) khuyến cáo người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh nhằm bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
1. Viêm đường hô hấp cấp là gì?
Viêm đường hô hấp cấp là tình trạng nhiễm trùng xảy ra tại đường hô hấp trên hoặc đường hô hấp dưới do virus, vi khuẩn hoặc một số tác nhân khác gây ra. Bệnh có thể xuất hiện quanh năm nhưng thường gia tăng vào thời điểm giao mùa khi thời tiết thay đổi đột ngột. Các bệnh lý thường gặp bao gồm:
- Cảm lạnh thông thường.
- Cúm mùa.
- Viêm họng cấp.
- Viêm amidan.
- Viêm phế quản.
- Viêm phổi.
- Một số bệnh nhiễm virus đường hô hấp khác.
2. Vì sao thời điểm giao mùa làm tăng nguy cơ mắc bệnh?
Khi thời tiết chuyển mùa, nhiệt độ giữa ngày và đêm có thể chênh lệch lớn, độ ẩm thay đổi thất thường khiến cơ thể khó thích nghi. Điều này làm suy giảm khả năng bảo vệ tự nhiên của niêm mạc đường hô hấp, tạo điều kiện cho virus và vi khuẩn dễ dàng xâm nhập. Bên cạnh đó, môi trường giao mùa thường xuất hiện nhiều yếu tố thuận lợi cho mầm bệnh phát triển như:
- Không khí lạnh hoặc ẩm kéo dài.
- Ô nhiễm không khí gia tăng.
- Mật độ tiếp xúc đông người tại trường học, nơi làm việc và các khu vực công cộng.
- Thói quen sinh hoạt chưa đảm bảo vệ sinh cá nhân.
3. Các triệu chứng thường gặp
Người mắc viêm đường hô hấp cấp có thể xuất hiện một hoặc nhiều triệu chứng sau:
- Sốt hoặc sốt cao.
- Ho khan hoặc ho có đờm.
- Đau họng.
- Nghẹt mũi, sổ mũi.
- Hắt hơi.
- Khó thở.
- Mệt mỏi.
- Đau đầu.
- Đau nhức cơ thể.
Đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền, bệnh có thể diễn tiến nhanh và gây ra các biến chứng nghiêm trọng nếu không được theo dõi, điều trị kịp thời.
4. Những đối tượng có nguy cơ cao
Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh viêm đường hô hấp cấp, một số nhóm đối tượng cần đặc biệt lưu ý gồm:
4.1 Trẻ em
Hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện nên dễ bị virus, vi khuẩn tấn công. Trẻ cũng thường xuyên tiếp xúc gần với bạn bè tại trường học, làm tăng nguy cơ lây nhiễm.
4.2 Người cao tuổi
Khả năng miễn dịch suy giảm theo tuổi tác khiến người lớn tuổi dễ mắc bệnh và có nguy cơ gặp biến chứng nặng hơn.
4.3 Phụ nữ mang thai
Trong thai kỳ, hệ miễn dịch có nhiều thay đổi, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.
4.4 Người mắc bệnh mạn tính
Những người có bệnh lý tim mạch, đái tháo đường, hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch cần đặc biệt chú ý bảo vệ sức khỏe trong giai đoạn giao mùa.
5. Các biện pháp phòng bệnh hiệu quả
5.1 Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người
Đeo khẩu trang đúng cách giúp hạn chế tiếp xúc với các giọt bắn chứa virus, vi khuẩn và giảm nguy cơ lây nhiễm các bệnh đường hô hấp.
5.2 Rửa tay thường xuyên
Người dân nên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch hoặc sử dụng dung dịch sát khuẩn tay, đặc biệt sau khi tiếp xúc với các bề mặt công cộng, trước khi ăn và sau khi ho, hắt hơi.
5.3 Che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi
Sử dụng khăn giấy, khăn vải hoặc khuỷu tay áo để che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi nhằm hạn chế phát tán mầm bệnh ra môi trường.
5.4 Giữ ấm cơ thể khi thời tiết thay đổi
Cần chú ý giữ ấm vùng cổ, ngực, bàn chân, đặc biệt vào sáng sớm và ban đêm khi nhiệt độ giảm thấp.
5.5 Duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý
Bổ sung đầy đủ dưỡng chất giúp tăng cường sức đề kháng. Nên ưu tiên:
- Rau xanh.
- Trái cây tươi.
- Thực phẩm giàu vitamin C.
- Nguồn đạm chất lượng cao.
- Uống đủ nước mỗi ngày.
5.6 Tăng cường vận động
Tập thể dục thường xuyên giúp nâng cao thể lực, cải thiện hệ miễn dịch và giảm nguy cơ mắc bệnh.
5.7 Giữ môi trường sống thông thoáng
Thường xuyên vệ sinh nhà cửa, mở cửa để lưu thông không khí và hạn chế khói bụi, nấm mốc trong môi trường sống.
5.8 Tiêm chủng đầy đủ
Tiêm vắc xin phòng bệnh theo khuyến cáo là một trong những biện pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như hạn chế các biến chứng nghiêm trọng.
6. Khi nào cần đến cơ sở y tế?
Người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám khi xuất hiện các dấu hiệu:
- Sốt cao kéo dài
- Khó thở hoặc thở nhanh
- Đau tức ngực
- Ho kéo dài không cải thiện
- Mệt mỏi nhiều
- Tím môi hoặc đầu chi
- Trẻ bỏ bú, quấy khóc kéo dài hoặc li bì
Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời giúp hạn chế nguy cơ biến chứng và bảo vệ sức khỏe người bệnh.
7. Chung tay bảo vệ sức khỏe trong mùa giao mùa
Viêm đường hô hấp cấp là nhóm bệnh thường gặp trong thời điểm giao mùa và có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng. Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp có thể được phòng ngừa hiệu quả thông qua việc thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh cá nhân, duy trì lối sống lành mạnh và chủ động tiêm chủng.
Mỗi người dân hãy nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình, đồng thời thực hiện các khuyến cáo của ngành y tế để góp phần giảm nguy cơ lây lan bệnh trong cộng đồng, đặc biệt trong giai đoạn thời tiết đang có nhiều biến động như hiện nay.
Xem thêm tại: Chủ động phòng bệnh viêm đường hô hấp cấp trong thời điểm giao mùa
