Suy cổ tử cung là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây sảy thai hoặc sinh non trong thai kỳ. tìm hiểu dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị suy cổ tử cung để bảo vệ mẹ và bé ngay từ đầu thai kỳ.
1. Suy cổ tử cung là gì?
Suy cổ tử cung (hay còn gọi là hở eo tử cung, thiếu năng cổ tử cung) là tình trạng cổ tử cung mở sớm và không có dấu hiệu đau hoặc co thắt, xảy ra khi thai nhi chưa đủ tháng. tình trạng này làm tăng nguy cơ sảy thai tự nhiên trong tam cá nguyệt thứ hai (tuần 13 – 27) hoặc sinh non khi thai chưa đủ 37 tuần tuổi.
Cổ tử cung bình thường sẽ đóng kín và đủ chắc chắn để giữ thai trong tử cung suốt thai kỳ. khi bị suy, cổ tử cung không thể chịu được áp lực từ thai nhi đang phát triển, dẫn đến mở cổ tử cung sớm mà không có triệu chứng điển hình, khiến mẹ bầu khó nhận biết.
2. Vai trò của cổ tử cung trong thai kỳ
Cổ tử cung là phần dưới cùng của tử cung, nối tử cung với âm đạo. trong thai kỳ, cổ tử cung:
- Đóng chặt để giữ thai nhi an toàn trong buồng tử cung
- Ngăn ngừa vi khuẩn và tác nhân gây nhiễm trùng từ ngoài xâm nhập
- Chỉ mở ra vào cuối thai kỳ để chuẩn bị cho chuyển dạ
- Nếu cổ tử cung bị suy yếu, chức năng giữ thai sẽ bị ảnh hưởng, từ đó làm tăng nguy cơ mất thai hoặc sinh non sớm.
3. Nguyên nhân gây suy cổ tử cung
Suy cổ tử cung có thể bắt nguồn từ:
- Bẩm sinh
- Một số phụ nữ sinh ra đã có cổ tử cung yếu hơn bình thường do cấu trúc mô không ổn định hoặc bất thường trong phát triển hệ sinh dục.
- Chấn thương cổ tử cung
- Nạo phá thai nhiều lần
- Sinh con trước đó bằng thủ thuật can thiệp (giác hút, forceps)
- Cắt hoặc khoét chóp cổ tử cung (điều trị loạn sản cổ tử cung)
- Yếu tố do lần mang thai trước
- Sinh non không rõ nguyên nhân
- Sảy thai liên tiếp trong tam cá nguyệt thứ hai
- Vỡ ối sớm
- Các bệnh lý liên quan đến mô liên kết
- Một số rối loạn di truyền như hội chứng ehlers-danlos có thể ảnh hưởng đến độ bền vững của mô cổ tử cung.
4. Ai có nguy cơ cao bị suy cổ tử cung?
Mặc dù bất kỳ phụ nữ mang thai nào cũng có thể mắc phải, nhưng nguy cơ cao rơi vào các trường hợp:
- Từng sảy thai không rõ nguyên nhân ở tuần 13 – 26
- Từng sinh non tự phát ở lần mang thai trước
- Đã từng nạo phá thai hoặc phẫu thuật cổ tử cung
- Mang song thai trở lên
- Có cổ tử cung ngắn được phát hiện qua siêu âm
- Mắc bệnh lý mô liên kết di truyền
Việc sàng lọc và theo dõi sát ở nhóm nguy cơ cao là cực kỳ cần thiết để phòng ngừa biến chứng.
5. Dấu hiệu nhận biết suy cổ tử cung
Suy cổ tử cung thường không có dấu hiệu rõ ràng cho đến khi đã có hiện tượng mở cổ tử cung hoặc ra máu âm đạo.Tuy nhiên, mẹ bầu có thể lưu ý các triệu chứng như:
- Cảm giác tức nặng vùng âm đạo
- Đau âm ỉ bụng dưới, đau lưng dưới
- Dịch âm đạo ra nhiều hơn bình thường, lỏng, không mùi
- Áp lực tăng lên vùng chậu
- Ra máu âm đạo nhẹ hoặc vỡ ối sớm
- Nếu đã từng mất thai ở giữa thai kỳ trước đó mà không rõ lý do, khả năng cao bạn có thể đang gặp suy cổ tử cung.
6. Suy cổ tử cung ảnh hưởng thế nào đến thai nhi?
Tình trạng suy cổ tử cung nếu không được can thiệp kịp thời có thể dẫn đến:
- Sảy thai ở tam cá nguyệt thứ hai (tuần 14 – 24)
- Sinh non khi chưa đến 37 tuần tuổi
- Thai lưu do vỡ ối sớm và nhiễm trùng
- Trẻ sinh ra nhẹ cân, suy hô hấp, kém phát triển
Những biến chứng này không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến thai nhi mà còn khiến mẹ bầu rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm, thậm chí sợ hãi mang thai lần tiếp theo.
7. Điều trị suy cổ tử cung: có ngăn được sinh non?
7.1 Khâu cổ tử cung
Là phương pháp hiệu quả nhất hiện nay, thường được thực hiện vào tuần 12–14 đối với phụ nữ có nguy cơ cao. bác sĩ sẽ dùng chỉ khâu để tạm thời buộc kín cổ tử cung, giúp giữ thai đến tuần 37.
Khâu cổ tử cung được chia thành:
- Khâu dự phòng: thực hiện sớm ở những người có tiền sử sảy thai
- Khâu cứu nguy: thực hiện khi cổ tử cung đã bắt đầu mở nhưng chưa chuyển dạ
7.2 Đặt vòng nâng cổ tử cung
Một số trường hợp được chỉ định đặt vòng nâng để giảm áp lực lên cổ tử cung, nhất là khi không đủ điều kiện khâu.
7.3 Dùng progesterone
Thuốc progesterone có thể giúp làm ổn định nội tiết và giảm nguy cơ sinh non ở một số phụ nữ có cổ tử cung ngắn.
8. Biện pháp dự phòng cho mẹ bầu có nguy cơ suy cổ tử cung
- Khám thai đúng lịch và siêu âm kiểm tra cổ tử cung định kỳ
- Báo ngay cho bác sĩ nếu có tiền sử sảy thai giữa thai kỳ
- Hạn chế vận động mạnh, kiêng quan hệ tình dục nếu được khuyến cáo
- Uống thuốc progesterone theo chỉ định
- Nếu được khâu cổ tử cung, cần theo dõi sát tình trạng ra máu, co bóp tử cung hoặc vỡ ối
Suy cổ tử cung là nguyên nhân âm thầm nhưng phổ biến gây mất thai và sinh non. điều đáng lo ngại là tình trạng này thường không có triệu chứng rõ ràng, khiến nhiều mẹ bầu chỉ phát hiện khi đã quá muộn.
Tuy nhiên, với sự tiến bộ của y học hiện nay, nếu được chẩn đoán và can thiệp kịp thời đặc biệt là ở nhóm nguy cơ cao, tỷ lệ giữ thai thành công rất cao. hãy lắng nghe cơ thể, chia sẻ tiền sử sản khoa với bác sĩ, và tuân thủ lịch khám thai đều đặn để bảo vệ thai kỳ trọn vẹn.
Bệnh Viện Hỗ Trợ Sinh Sản & Nam Học Sài Gòn là Bệnh Viện chuyên khoa chuyên điều trị hiếm muộn, vô sinh, nam khoa, quản lý thai kỳ, sản phụ khoa. Việc theo dõi sức khoẻ mẹ và bé sát sao trong suốt thai kỳ là điều cần làm để đảm bảo sự an toàn cho hai mẹ con. Đặt lịch quản lý thai kỳ ngay để đảm bảo chị em có một thai kỳ trọn vẹn.
