Táo bón khi mang thai là một trong những vấn đề phổ biến mà phụ nữ mang thai gặp phải, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Dù không quá nguy hiểm nếu được kiểm soát đúng cách, nhưng nếu kéo dài có thể dẫn đến nhiều biến chứng khó chịu và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mẹ bầu. Vậy táo bón khi mang thai là gì, nguyên nhân do đâu và cách xử lý như thế nào để an toàn cho mẹ và bé? Cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
1. Táo bón khi mang thai là gì?
Táo bón khi mang thai là tình trạng đi tiêu khó khăn, phân khô cứng, số lần đi tiêu giảm (ít hơn 3 lần/tuần), đôi khi kèm theo cảm giác đầy hơi, chướng bụng và đau bụng. Tình trạng này thường bắt đầu từ tam cá nguyệt thứ nhất và có thể kéo dài đến cuối thai kỳ nếu không được can thiệp đúng cách.
Theo thống kê, có tới 40 – 50% phụ nữ mang thai bị táo bón ít nhất một lần trong suốt thai kỳ. Mặc dù là hiện tượng sinh lý phổ biến nhưng táo bón vẫn là một vấn đề khiến nhiều mẹ bầu lo lắng.
2. Nguyên nhân gây táo bón khi mang thai
Táo bón khi mang thai là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp, bao gồm thay đổi nội tiết, chế độ ăn uống, lối sống và ảnh hưởng từ tử cung đang lớn dần. Dưới đây là những nguyên nhân chính:
2.1 Thay đổi nội tiết tố
Khi mang thai, cơ thể mẹ sản xuất nhiều progesterone, một loại hormone có tác dụng làm giãn cơ tử cung để giúp thai nhi phát triển. Tuy nhiên, hormone này cũng làm giãn cơ trơn ở đường ruột, khiến nhu động ruột hoạt động chậm lại. Phân di chuyển chậm khiến nước bị hấp thụ nhiều hơn, dẫn đến phân khô và cứng.
2.2 Tử cung phát triển chèn ép đường ruột
Khi thai nhi lớn lên, tử cung giãn nở và có thể chèn ép lên đại tràng, cản trở quá trình di chuyển của phân trong ruột già, gây nên táo bón.
2.3 Chế độ ăn uống thiếu chất xơ và nước
Nhiều mẹ bầu thường ăn uống không điều độ, thiếu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, những thực phẩm giàu chất xơ. Bên cạnh đó, việc uống không đủ nước hàng ngày cũng góp phần khiến phân bị khô và khó di chuyển.
2.4 Thói quen ít vận động
Sự mệt mỏi trong thai kỳ khiến nhiều mẹ bầu giảm vận động, trong khi hoạt động thể chất lại đóng vai trò quan trọng giúp kích thích nhu động ruột. Lười vận động là một yếu tố góp phần khiến tình trạng táo bón trở nên trầm trọng hơn.
2.5 Tác dụng phụ của thuốc bổ sung sắt và canxi
Một số loại viên sắt hoặc canxi có thể gây tác dụng phụ là làm chậm nhu động ruột, dẫn đến táo bón. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhưng lại ít được để ý.
3. Táo bón khi mang thai có nguy hiểm không?
Phần lớn các trường hợp táo bón khi mang thai là không nghiêm trọng, tuy nhiên nếu kéo dài và không được điều trị đúng cách có thể gây ra một số vấn đề như:
3.1 Gây khó chịu, căng thẳng tinh thần
Táo bón khi mang thai khiến mẹ bầu cảm thấy đầy bụng, khó chịu, mất ngủ, kém ăn và mệt mỏi, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và tâm lý.
3.2 Nguy cơ trĩ và nứt hậu môn
Việc rặn nhiều khi đi vệ sinh có thể làm tổn thương vùng hậu môn, gây trĩ hoặc nứt hậu môn, chảy máu và đau rát sau khi đi tiêu, tình trạng phổ biến ở phụ nữ mang thai bị táo bón lâu ngày.
3.3 Tăng nguy cơ sinh non
Một số nghiên cứu cho thấy tình trạng táo bón kéo dài và rặn mạnh có thể làm tăng áp lực ổ bụng, từ đó kích thích co bóp tử cung, gây nguy cơ sinh non đặc biệt ở những mẹ bầu có tiền sử sinh non hoặc mang đa thai.
4. Cách khắc phục táo bón khi mang thai hiệu quả
Để xử lý táo bón khi mang thai, mẹ bầu cần áp dụng đồng thời chế độ ăn uống khoa học, lối sống lành mạnh và, nếu cần thiết, hỗ trợ từ bác sĩ. Dưới đây là các giải pháp cụ thể:
4.1 Tăng cường chất xơ trong khẩu phần ăn
Chất xơ giúp làm mềm phân và tăng khối lượng phân, từ đó dễ dàng đi qua đại tràng hơn. Mẹ bầu nên ăn các thực phẩm giàu chất xơ như:
- Rau xanh: mồng tơi, rau dền, cải bó xôi, súp lơ…
- Trái cây: chuối, lê, táo, cam, bơ…
- Ngũ cốc nguyên hạt: yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên cám.
- Nên ăn 25 – 30g chất xơ mỗi ngày để phòng tránh táo bón.
4.2 Uống đủ nước
Nước giúp làm mềm phân và hỗ trợ tiêu hóa. Mẹ bầu nên uống tối thiểu 2–2,5 lít nước mỗi ngày, có thể uống thêm nước ép trái cây (như nước lê, nước mận) giúp nhuận tràng tự nhiên.
4.3 Tăng cường vận động nhẹ nhàng
Đi bộ 20 – 30 phút mỗi ngày, tập yoga hoặc bơi lội nhẹ nhàng giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn và hạn chế táo bón.
4.4 Đi vệ sinh đúng giờ, không nhịn
Tạo thói quen đi tiêu vào một giờ cố định trong ngày (tốt nhất là buổi sáng sau khi thức dậy). Không nên nhịn đi vệ sinh khi có nhu cầu vì có thể làm rối loạn phản xạ đại tiện.
4.5 Thay đổi loại thuốc bổ nếu cần thiết
Nếu nghi ngờ nguyên nhân do thuốc sắt hoặc canxi, mẹ bầu có thể trao đổi với bác sĩ để được tư vấn loại thuốc dễ hấp thu hơn và ít gây táo bón.
4.6 Sử dụng men vi sinh, thực phẩm bổ sung an toàn
Một số loại men vi sinh chứa probiotic có thể hỗ trợ cải thiện tiêu hóa và cân bằng hệ vi sinh đường ruột, từ đó giúp giảm táo bón. Tuy nhiên, nên sử dụng sản phẩm rõ nguồn gốc và có chứng nhận an toàn cho phụ nữ mang thai.
Mặc dù táo bón thai kỳ có thể kiểm soát tại nhà nhưng mẹ bầu cần đến bác sĩ khi:
- Táo bón kéo dài trên 7 ngày không cải thiện
- Có biểu hiện đau bụng dữ dội, buồn nôn, sốt, chảy máu hậu môn
- Táo bón kèm theo giảm cử động thai hoặc co bóp tử cung bất thường
- Tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc xổ hay thuốc nhuận tràng mà không có chỉ định của bác sĩ vì có thể gây ảnh hưởng đến thai nhi.
5. Một số mẹo hỗ trợ làm giảm táo bón khi mang thai
Ngoài các phương pháp y học hiện đại, một số mẹo dân gian cũng được nhiều mẹ bầu áp dụng để cải thiện táo bón:
- Uống nước chanh ấm vào buổi sáng: Giúp kích thích tiêu hóa.
- Ăn khoai lang luộc: Có tác dụng nhuận tràng tự nhiên.
- Sử dụng mè đen (vừng): Nấu chè hoặc ăn cùng cháo để bổ sung chất xơ và tăng cường nhu động ruột.
Lưu ý: Nên thử từng phương pháp và theo dõi phản ứng cơ thể, tránh lạm dụng.
Táo bón thai kỳ là tình trạng phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu mẹ bầu hiểu rõ nguyên nhân và áp dụng các biện pháp phù hợp. Chế độ ăn uống đầy đủ chất xơ, uống nhiều nước, vận động thường xuyên và tạo thói quen đại tiện khoa học là những yếu tố then chốt giúp phòng ngừa và điều trị táo bón hiệu quả.
Nếu tình trạng kéo dài hoặc gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, mẹ bầu nên chủ động đi khám để được hướng dẫn điều trị an toàn và kịp thời. Chăm sóc tốt hệ tiêu hóa không chỉ giúp mẹ cảm thấy dễ chịu hơn mà còn góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho thai nhi phát triển khỏe mạnh.
Hãy liên hệ ngay Bệnh Viện Hỗ Trợ Sinh Sản & Nam Học Sài Gòn để được hỗ trợ.
- Hotline: 033 758 6226
- Địa chỉ: 87 Lý Chiêu Hoàng, Phường Bình Phú, TP. Hồ Chí Minh
👉 Đăng ký tư vấn miễn phí ngay hôm nay để nhận phác đồ phục hồi và giảm cân sau sinh an toàn, đảm bảo sức khỏe mẹ & nguồn sữa cho bé.
